Sævar og Kæja - minning

Það má segja að það fólk sem maður gengur saman ævigönguna, sé að vissu leyti eins og fjölskylda manns. Það er ekkert sem maður getur gert til að skipta um samferðamenn, þeir bara koma þarna og ganga samhliða þér um hríð, sumir stutta stund en aðrir ungann úr ævi þinni. Sumu þessu fólki viltu helst vita sem minnst af, en þú ert þakklátur fyrir að fá að fylgja öðrum. 

Þegar brúin yfir Hvítá hafði komist í notkun síðari hluta árs 1957, opnuðust möguleikar fyrir nýtt skref fram á við í Laugarási. Á næstu 10 árum fluttu í Laugarás einar 10 nýjar fjölskyldur: í Laugargerði 1958, Sigmarshús 1960, Ásholt 1962, Lyngás 1964, Ljósaland 1965, Ekru 1965, Heiðmörk 1966, Teig 1967, Asparlund 1968 og Varmagerði 1968. Allt voru þetta garðyrkjubýli, nema Sigmarshús, og flest þeirra risu á nýskipulögðu svæði sem markast af Skálholtsvegi, Ferjuvegi, Skógargötu og Skúlagötu, í "stóra hringnum" svokallaða. Akur, Birkiflöt og Ösp bættust svo við 1970.

Loftmynd LMÍ af Laugarási, 1974. Heiðmörk skyggð með gulu.

Áður en brúin kom til skjalanna, bjuggu 6 fjölskyldur í Laugarási og tvær þeirra stunduðu ylrækt. Þarna var einnig stundaður hefðbundinn búskapur, svo bjuggu þar héraðslæknir, dýralæknir og þúsundþjalasmiður.  

Eins og augljóst má vera hafði tilkoma nýbúanna mikil og varanleg áhrif á þessa rólegheita byggð. Fyrir utan það að börnum fjölgaði umtalsvert, fór allt lífið í nýjan takt og nauðsynlegt varð að efla alla innviði, ekki síst til að útvega nægilegt heitt vatn fyrir nýju garðyrkjubýlin.

Nýja fólkið, var af ýmsu tagi, eins og gengur. Einhverntíma var mér sagt, að þessar fjölskyldur væru þarna komnar vegna þessa að ekkert land var að fá í Hveragerði. Ekki veit ég svo sem hvort sú var raunin. Þarna var mætt til leiks allskyns fólk: sérstakt fólk, kraftmikið fólk, sérlundað fólk, spakt fólk og bara svona aldeilis venjulegt fólk. Við tók að byggja gróðurhús. Íbúðarhús þurftu að bíða, þar til tekjur færu að birtast á bankareikningum. Það var hreint ekki um að ræða umtalsvert af húsnæði til leigu í Laugarási á þessum tíma: sennilega ekki mikið umfram Gamla læknishúsið (nýr læknisbústaður var tekinn í notkun 1965) og þar fengu inni bræðurnir Hilmar og Sævar Magnússynir. Kona Hilmars var Guðbjörg Kristjánsdóttir og kona Sævars, Karítas Óskarsdóttir.

Í gamla bænum í Hveratúni fengu inni, hvert á fætur öðru, stofnendur Lyngáss, Teigs og Asparlundar. Einhverjir nýbúanna fluttu bráðabirgða íveruhús með sér á staðinn. Það þurfti að bjargast með það sem þarna var fyrir hendi, en redda hinu með öðrum hætti. 

Það þarf nú ekki að velta lengi vöngum yfir því, að það hefur takið á, að mæta þarna í Laugarás, taka á leigu tiltekna spildu, þar sem ekkert var fyrir og hefjast handa við að byggja upp.

Þessum inngangi er nú bara ætlað að freista þess að setja meginefnið í samhengi. Á þeim tíma sem Sævar og Kæja fluttu í Laugarás, var ég svona 12-13 ára og við það að fara að heiman á vetrum til dvalar í Héraðsskólanum á Laugarvatni. Þar með veit ég minna um líf hinna nýju fjölskyldna fyrstu árin en ella hefði verið. 

Sævar og Kæja fluttu í Laugarás með þrjá syni, Ómar (um 8 ára), Reyni (um 7 ára) og Þór (um 4 ára). Svo voru þau varla komin á staðinn þegar yngsta barn þeirra fæddist, Jóna Dísa (Sigurjóna Valdís).

Aftari röð f.v. Ómar, Kæja, Sævar, Reynir. Fyrir framan Þór og Jóna Dísa.
(myndina fékk ég, ásamt mörgum öðrum, frá Kæju)

Hjá mér tóku þarna fjótlega við "týndu árin" sem fóru í nám og störf, en svo flutti ég til baka í Laugarás með fjölskyldunni árið 1984, og þá voru þessi nýju býli orðin fullvaxin og nýja fólkið orðið miðaldra og ráðsett. Þar á meðal Sævar og Kæja. Þau voru ekki fólk sem fór mikið fyrir í samfélaginu, en það mátti alltaf reikna með þeim í öllu sem laut að samstöðu íbúanna og sameiginlegum verkefnum. Þau voru ekki með neinar sérþarfir sem þurfti að taka tillit til, sinntu sínu af alúð og ólu upp mannvænleg börnin fjögur sem síðan fóru, eins og gengur og gerist, að tínast úr hreiðrinu, hvert á fætur öðru.

Á miðju ári 1994 þótti þeim Kæju og Sævari nóg gert í ræktuninni (að mestu leyti), enda árin að færast yfir. Þau fluttu á Selfoss. Þau voru svo heppin að Ómar og kona hans Sigurlaug Angantýsdóttir (Laila)  tóku við Heiðmörk til áframhaldandi rekstrar. Það er hreint ekki sjálfgefið að börn taki við búskap eftir foreldra sína og þau eru fjölmörg dæmin um að garðyrkjustöðvar hafa, eftir sölu, grotnað niður í höndum nýrra eigenda. Ef svo vel tekst til, hinsvegar, að börnin taka við, fylgir því sú ábyrgð að viðhalda ættarsögu og efla það sem foreldrarnir byggðu upp með svita og tárum. Þannig gátu Heiðmerkurhjónin tekið sig upp með góðri samvisku til að njóta efri áranna eins og kostur var. Ég reikna með því, en veit auðvitað ekki, að voveiflegt andlát næstyngsta barnsins, Þórs, árið áður en þau tóku sig upp, hafi átt sinn þátt í því að af þessari umbreytingu varð.  

Á Selfossi bjuggu þau við Seljaveg og söfnuðu þar árum, eins og gengur hjá okkur mannfólkinu. Þau þurftu hinsvegar að takast á við annað stórt áfall árið 2016, þegar næstelsta barn þeirra, Reynir, lést. 

Það er ekki heiglum hent, að þurfa að meðtaka missi tveggja barna, en með þann storm í fanginu börðust þau hjónin áfram.  

Árið 2018 lést Kæja eftir baráttu erfiða meinsemd.  Áfram hélt Sævar af æðruleysi, fyrst við Seljaveg, svo í íbúð sem hann festi kaup á við Austurveg og síðustu árin var hann svo á dvalarheimilinu Sólvöllum á Eyrarbakka. Þar lést hann þann 13. ágúst s.l. og hvílir nú hjá Kæju og sonunum tveim, í Selfosskirkjugarði.

Kæja og Sævar tilheyra þeim hópi fólks sem ég er ánægður með og þakklátur fyrir að hafa átt samleið með á lífsgöngunni. 

-------------------------------------

Sævar Magnússon (f. 18.06.1936, d. 13.08.2026) og 

Karítas Óskarsdóttir (Kæja) (f. 25.12.1939, d. 14.04.2018)

Loks aftur í Kvistholt á matarhátíð

Kvistholt í júní 1983

Ég neita því ekki, að það var ágætlega áægjulegt að kíkja aðeins á matarhátíðina í Laugarási s.l. laugardag. 

Þar virðist mannlíf allt á uppleið, sem mér finnst sannarlega fagnaðarefni. Þarna er að stíga fram fólk og fyrirtæki sem vilja byggja upp og efla.

Við getum alveg sagt að Laugarás hafi átt sinn blómatíma, sem fólst fyrst og fremst í fólkinu sem þar skaut rótum. Gallinn var bara sá, að það vildi ekkert standa í að flytja í burt úr þessu þorpi í skóginum, eltist því bara í rólegheitum í takti hvert við annað, dó síðan drottni sínum eða flutti burt til að eyða ellinni á stöðum þar sem þjónustan er meiri. Af þessum sökum áttu umskiptin sér stað á tiltölulega fáum árum.  

Það varð mikil breyting á íbúahópnum. Nýja fólkið hefur eðlilega þurft tíma til að fóta sig, kynnast nýju fólki og aðstæðum, uppgötva það að það gerist fátt nema maður geri það sjálfur á þessum stað.
Sannarlega veit ég ekkert hver framtíð mannlífsins í Laugarási verður, en tel víst að íbúarnir finni taktinn sem hentar þeim.

Það var ánægjulegt að finna það, í tengslum við matarhátíðina, að nýja fólkið er að stíga fram af krafti og tilbúið að gestum innsýn í það sem það er að bralla.
Við komum þarna við í gróðurhúsinu í Lyngási þar sem kynnt var og seld, framleiðsla frá svæðinu. 

Þá komum við í Laugargerði, þar sem Úlfar Örn myndlistarmaður er búinn að koma sér vel fyrir og sýndi falleg verk sín. Næstu spor voru reyndar nokkuð hikandi. Í Kvistholt höfum við fD ekki komið síðan við fluttum á Selfoss vorið 2020. Tilfinningar til staðarins voru sennilega of miklar til að auðvelt væri að taka sig til og ganga inn í hús sem ókunnugt fólk var búið að koma sér fyrir í og breyta eftir sínu höfði. Við létum verða af því, vegna þess að í Kvistholti tók eigandinn Andrea Ólafs, myndlistarmaður á móti fólki í opnu húsi. Þetta var sérstök upplifun. Það er skemmtilegt að listamenn skuli velja Laugarás til búsetu, en sannarlega skiljanlegt.

Heimsókn okkar í Laugarás lauk með kaffisopa í Slakka, en þangað liggur leið okkar á hverju sumri og alltaf gaman að hitta Helga bónda, en hann var víst að tína ber þennan daginn.
Ég var með myndavélina, eins og gengur, en annað en myndataka fyllti hugann og því afraksturinn eftir því.
Ég hlakka til að fylgjast með því sem framundan er í Laugarási. 
Viðbót: Ein myndanna hér fyrir neðan sýnir Pál Þorsteinsson í Borgarholtskoti og er verk Úlfars Arnar. Jónatan Hermannson skrifaði um hann í Litla Bergþór árið 2016 og því hægt að lesa þar lítið eitt um nafna: https://timarit.is/page/7054402#page/n11/mode/2up

Nokkrar myndir úr Kvistholti nútímans.

Orðaskipti í aðdraganda

Í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort þjóðin teldi rétt að halda áfram aðildarviðræðum við ESB, eftir að Gunnar Bragi, sá mikli spekingur, dró til baka á sínum tíma, án þess að spyrja kóng eða prest og tókst þá ekki betur til en svo, að enginn aðila máls leit svo að að umsókn Íslands hefði verið dregin formlega til baka og því hægt að taka upp þráðinn. Sem sagt, nú fær íslenska þjóðin tækifæri til þess.

Ég hef reynt að halda aftur af mér við að tjá mig eitthvað um mínar skoðanir á málinu, en það vatt aðeins upp á sig, svona þegar mér var farin að ofbjóða óreiðan í umræðunni. Hún var eiginlega orðin þannig, að engan vegin var ljóst hvað var hvað og hvurs var hvurs.  Nú kominn mánudagur 24. ágúst og sá sem  allt veit sá eini sem gæti ímyndað sér hvað gerist á komandi dögum

Hvað um það, ég lét það eftir mér að uppfæra prófílmyndina mína á Facebook, sem kom nú eiginlega aðallega til af því að fD bað mig að taka mynd af sér vegna endurnýjunar ökuskírteinis, sem ég gerði auðvitað. Úr því ég var nú búinn að stilla upp græjunum, fannst mér ekki úr vegi að fá fD til að smella samskonar myndum af mér, sem hún gerði, á eftirgangsmuna. Svo vann ég aðeins úr myndinni (sjá hér til hliðar) og skellti inn á Fb. 

Svo leiddi eitt af öðru og mér fannst ég þurfa að fylgja yfirlýsingu minni aðeins eftir og gerði það undir myndinni sem er hér efst, þá búinn að fá mig nokkuð saddan af áróðrinum.

Svona var textinn sem ég setti inn:

Nú fer í hönd vika sem getur reynst afdrifarík fyrir þjóðina. Það sem við fáum að sjá og heyra verður líklega þess eðlis að við þurfum að setja spurningamerki við ansi margt.

Við verðum að geta efast og við verðum að geta hugsað út frá okkur sjálfum, okkar fólki, umhverfi okkar, sýn okkar á nútímann og framtíðina.

Við verðum að reyna að muna, að við erum ekki að fara að kjósa um inngöngu í Evrópusambandið.

Já-ið okkar eða nei-ið á laugardaginn kemur, er svar okkar við spurningunni um hvort við viljum ganga til viðræðna við Evrópusambandið um mögulegan samning. Viljum við vita hvað slíkur samningur myndi fela í sér, eða viljum við bara hreint ekkert vita um það mál?

Við stöndum frammi fyrir samviskuspurningu.

Verði svar okkar kjósenda NEI, er málið úr sögunni, nema fyrir þau okkar sem vilja vita og munu áfram vilja vita hvernig samningur gæti litið út. Þessi hópur verður ósáttur með að fá ekki það svar.

Verði sar okkar JÁ, fara væntanlega fram samningaviðræður, sem mögulega enda með samningi, sem við geturm tekið afstöðu til í öðrum kosningum og samþykkt eða hafnað.

Eftir slíka kosningu myndum við vita hver hugur meirihluta þjóðarinnar til inngöngu í Evrópusambandið raunverulega er og haldið svo áfram, sátt eða ósátt, en vitandi að þjóðin fékk að segja sitt - taka afstöðu til raunverulegs samnings, með allar upplýsingar uppi á borðinu - í stað fullyrðinga um hitt og þetta sem við vitum ekki hvort er sannleikur eða lygi.

***Myndin gæti verið raunveruleg, eða blekking. Ég reikna með að allir sjái hvort er - en hvað með allt hitt sem dynur á okkur? Hverju eigum við að treysta af því?

Smám saman fóru að tínast inn s.k. "læk" og viðbrögð við innlegginu, mis matarmikil, eins og gengur. Meðal þess sem sett var inn var þessi texti frá fyrrum nemanda mínum (þeir eru nú á ýmsum aldri orðið): 

Ég hnaut um þetta hjá þér Páll.

"Eftir slíka kosningu myndum við vita hver hugur meirihluta þjóðarinnar til inngöngu í Evrópusambandið raunverulega er........."( þ.e.a.s seinni kosningin ef já verður ofaná núna)

Ef nei verður ofaná, er það þá ekki skýrt merki um hug meirihluta þjóðarinnar til inngöngu í ESB?  Þeir sem segja nei vilja hvorki áframhaldandi aðildaviðræður(kallað að sjá eða kíkja í pakkann) né ganga í ESB. Mér finnst það nokkuð skýr niðurstaða er það ekki?

Þar sem ég var hreint ekki sammála því að já eða nei núna, væri kosning um vilja til inngöngu í Evrópusambandið, skellti ég í viðbrögð við þessu:

Þú segir nokkuð, xxxx.

Ég geng út frá því, að til þess að taka afstöðu til manna og málefna, eigi maður að reyna að byggja afstöðuna á einhverju því sem fyrir liggur. Nú kann að vera, að fólkið sem hyggst segja NEI á laugardaginn, viti upp á punkt og prik, til hvers samningaviðræður við ESB myndu leiða. Það fólk veit þá meira en ég um það. Draumastaða, alveg hreint.

Málið er bara það, að ég vil ekki taka afstöðu fyrr en ég veit hvað út úr samningaviðræðum kemur. Það er bara einfaldlega grundvallaratriði í mínum huga.

Þá langar mig gjarnan að vita, einhverjar nokkuð skýrar ástæður fyrir því að það fólk sem ætlar að merkja við Nei þann 29. ágúst.

Ég er með nokkrar tillögur að ástæðum, en veit auðvitað ekkert hvort þær blandast þarna inn í:

1. Af því bara - ESB er ógeðslegt.

2. Flokkurinn sem ég kýs segir það.

3. Stéttarfélagið mitt segir það.

4. Þjóðerniskennd mín krefst þess.

5. Atkvæðagreiðslan á laugardaginn er blekking til að plata okkur inn í ESB.

6. Ég er smeyk(ur) um að samningurinn sem yrði gerður, yrði samþykktur þegar þar að kæmi.

- Það má gjarnan bæta við þennan lista svo ég skilji örlítið betur hvað liggur að baki því, þegar fólk ákveður að merkja við NEI. 

Með þessu svari mínu lét ég fljóta myndina sem hér er hægra megin. 

Það stóð ekki á svari:

Páll M Skúlason mér finnst þú nú gera ansi lítið úr stórum hluta landsmanna með þessari upptalningu á mögulegum ástæðum fyrir því að segja nei. Hvað með að þeir sem segja nei hafi bara sína sjálfstæðu skoðun? Hugnist t.d. ekki það stjórnsýslubákn sem ESB er og hafi ekki trú á að landinu/landsmönnum vegni betur þar inni. Hafi aldrei haft áhuga né löngun til að ganga í ESB og hafi því engan áhuga á að "sjá", ekki frekar en að skoða hús sem ekki stendur til að kaupa nú eða máta flík sem þig langar ekki í. Vilji nota þá peninga sem færu í þessar jafnvel margra ára aðildarviðræður í t.d. heilbrigðiskerfið, menntakerfið, öldrunarmálin, málefni fatlaðra nú eða bara vegakerfið á Íslandi 

 Eykur þetta skilning þinn eitthvað? 

P.s. þú svaraðir ekki hvort það væri ekki skýrt merki um að meirihluti þjóðarinnar vildi ekki í ESB ef NEI yrði ofaná.

Það var þetta ps. sem gerði útslagið og ég varð að bregðast aftur við, þó mér fyndist nóg komið:

 xxxx, ég gæti brugðist við í löngu máli, það veit sá sem allt veit, en ég læt þetta bara duga. https://fb.watch/JartgYqM-E/  Þessi segir hlutina svona eitthvað í áttina við það sem mér finnst um þetta mál.

Viti menn, það dugði ekki:

... en ert samt einsog pólitíkus og svarar ekki þessari einföldu spurningu minni sem ég ítreka þarna í lokin .

Ég tók mér lítilsháttar hlé þegar hér var komið, en sá ekki fram á annað en ég yrði að ljúka málinu eins og það horfir við frá mínum bæjardyrum séð:

Þó það breyti engu í þessu samhengi þá læt ég ekki viðbragðalaust, væna mig um eitthvað sem af minni hálfu er bara hreint ekki eins og gefið er í skyn. Svona hljómuðu spurningar þínar:

„Ef nei verður ofaná, er það þá ekki skýrt merki um hug meirihluta þjóðarinnar til inngöngu í ESB? Þeir sem segja nei vilja hvorki áframhaldandi aðildaviðræður(kallað að sjá eða kíkja í pakkann) né ganga í ESB. Mér finnst það nokkuð skýr niðurstaða er það ekki?“

Auðvitað er það mjög skýrt merki um lítinn vilja til að komast að því hvort hag okkar væri betur komið innan ESB. Það segir sig sjálft og þarf ekki að spyrja um það. Það eru hinsvegar forsendur höfnunarinnar sem þurfa þá að koma til skoðunar, einfaldlega vegna þess að það er ekkert verið að kjósa um aðild að ESB á laugardaginn. Það liggur fyrir er það ekki? Þarna er verið að hafna einhverju sem er ekki verið að kjósa um. Það finnst mér talsvert dapurlegt, og það er skoðun sem ég leyfi mér að hafa. Auðvitað virði ég þína afstöðu og henni mun ég víst seint breyta.

Fyrir forvitni sakir óskaði ég, hér ofar, eftir mögulegum ástæðum þess að fólk (fólk almennt – ekki þú frekar en aðrir) kýs að hafna viðræðum og setti þar þessi atriði á tillögu að lista:

„1. Af því bara - ESB er ógeðslegt.

2. Flokkurinn sem ég kýs segir það.

3. Stéttarfélagið mitt segir það.

4. Þjóðerniskennd mín krefst þess.

5. Atkvæðagreiðslan á laugardaginn er blekking til að plata okkur inn í ESB.

6. Ég er smeyk(ur) um að samningurinn sem yrði gerður, yrði samþykktur þegar þar að kæmi.“

Í framhaldinu segir þú:

„mér finnst þú nú gera ansi lítið úr stórum hluta landsmanna með þessari upptalningu á mögulegum ástæðum fyrir því að segja nei.“

Allt í lagi, það er þín skoðun, en reyndar ekki mín. Getur þú fullyrt, að „stór hluti landsmanna“ hafni EKKI aðildarviðræðun af einhverjum eða öllum ástæðunum sem ég nefni? T. d. þetta sem þú nefnir: „Hugnist t.d. ekki það stjórnsýslubákn sem ESB er og hafi ekki trú á að landinu/landsmönnum vegni betur þar inni. Hafi aldrei haft áhuga né löngun til að ganga í ESB og hafi því engan áhuga á að "sjá", ekki frekar en að skoða hús sem ekki stendur til að kaupa nú eða máta flík sem þig langar ekki í. Vilji nota þá peninga sem færu í þessar jafnvel margra ára aðildarviðræður í t.d. heilbrigðiskerfið, menntakerfið, öldrunarmálin, málefni fatlaðra nú eða bara vegakerfið á Íslandi Eykur þetta skilning þinn eitthvað? „

Þessi dæmi þín gætu auðveldlega fallið undir öll þessi atriði sem ég nefni.

Nei, xxxx, við náum ekkert saman um þetta og setjum atkvæði okkar þar sem okkur finnst best henta á laugardag og sjáum svo til. Ég vil nú bara þakka þér fyrir að eiga þátt í þessum stuttu samræðum okkar hér á þessum miðli. Þetta fer vonandi allt vel. 

Með þessu taldu taldi ég að ég hefði lokið máli mínu og lokað málinu, en raunin varð önnur:

Takk fyrir að svara og ég verð eiginlega að fá að svara koma mín svör við þínum spurningum

Jú það liggur ljóst fyrir að við erum að kjósa um áframhaldandi aðildarviðræður. Og þeir sem kjósa Nei eru að hafna þeim á sínum forsendum alveg eins og þeir sem segja Já eru að því á sínum forsendum. Af hverju forsendur höfnunarinnar þurfa sérstaklega að koma til skoðunar skil ég nú ekki. Það er beðið um einfalt svar á laugardaginn Já( ég hef áhuga á áframhaldandi aðildarviðræðum) og Nei( ég hef ekki áhuga á áframhaldandi aðildarviðræðum) Og ef að Nei verður ofaná þá er greinilegt að meirihluti (hvort sem hann er lítill eður ei) vill ekki áframhaldandi viðræður og þá ætti málinu að vera lokið.

Nei ég get ekki fullyrt að „stór hluti landsmanna“ hafni EKKI viðræðum af einhverri þessara ástæðna sem þér hafa dottið í hug sem mögulegar ástæður og þú listar upp. Ég hef bara meiri trú á fólki en þetta. Þessi upptalning virkar nefnilega á mig eins og að þú teljir helst að þeir sem ætla að segja Nei séu einfaldir, hræddir, undirgefnir og ekki færir um að taka sjálfstæða ákvörðun. Og þar sem þú segir að þær ástæður sem ég gef upp (og eru mínar ástæður m.a. fyrir því að segja Nei) geti auðveldlega fallið undir þína flokka á listanum þá verð ég að trúa því að með þessari upptalningu á ástæðum finnist þér þú ekki vera að gera lítið úr fólki sem ætlar að segja Nei.

En það er greinilegt að það sem ég bætti við sem mögulegar ástæður fyrir að segja Nei hafa ekki aukið skilning þinn ekki einu sinni örlítið þá verður svo að vera. Ég vissi vel að okkar skoðanir eru mjög ólíkar á þessu máli en hef haft gaman að þessu (ótrúlegt en satt) Þetta samtal hefur aðallega kennt mér (þú ert nú ekki gamall kennari fyrir ekki neitt) að hægt er að skilja og túlka skrifuð/töluð orð á mjög mismunandi hátt.

Svo mörg voru þau orð og ljóst að vart yrði lengra gengi. Auðvitað langaði mig að bregðast þarna við ýmsu, en sá ekki tilganginn. Þarna var bara um að ræða tvö atkvæði, sem munu þá bara drepa hvort annað. Þar með setti ég þetta inn:

Þá erum við sammála um að vera bara ósammála. Sem betur fer hafa allir ekki sömu sýn á tilveruna. 

--------------------------------------------------------------- 

Já þau eru mörg orðin (sem betur fer) sem notuð eru í aðdraganda þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu, en þau er nú betri vopn í baráttu, sverð, byssur, hnífar eða sprengjur. Eigum við ekki bara að segja, að beiting okkar á orðum frekar en vopnum af öðru tagi, sé merki um nokuð heilbrigð samskipti í lýðræðisríki.

 

 

Svo kom almyrkvinn

Ég var sko búiinn að verða mér úti um vottuð sólmyrkvagleraugu og fara krókaleiðir til að redda sólmyrkvafilter á stóru linsuna. Ég æfði mig svo að taka myndir af sólinni og þar gekk ég svo langt, að spyrja gervigreindina hvernig ég ætti að bera mig að, enda að mörgu að hyggja þegar maður ætlar að ná einstökum myndum af fyrirbæri sem aldrei aftur mun birtast núlifandi fólki hér á landi.
Æfingarnar gengu nokkuð vel fyrir utan vesen með að festa filterinn framan á linsuna og þetta leit bara vel út. Ég áætlaði að aka aðeins vestur fyrir Grindavík til að upplifa (og mynda) náttúruundrið, en ég hafði aflað mér upplýsinga um, að þar yrði almyrkvi í einar 90 sekúndur.
Svo komu þessar veðurspár, sem smám saman drógu úr voninni um fullkomna stund undir almyrkva sólarinnar. Öll vitum við hvernig það var.

Um kl. 16 þann 12. ágúst ókum við fD sem leið lá, í grenjandi rigningu vestur á bóginn, eftir Suðurstrandarvegi, allt þar til við komum að Strandarkirkju. Það var nefnilega þannig, að með minni von um að eitthvað sæist til himins, minnkuðu kröfur mínar til lengdar almyrkvans. Við Strandarkirkju átti hann að vera 45 sekúndur og ég var búinn að sætta mig við að það dygði mér. Þar að auki var ég kominn að þeirri niðurstöðu að ég myndi ekki þurfa að nota stóru linsuna (EOS100-400), engan filter og engin sólmyrkvagleraugu. Um þessa niðurstöðu mína sannfærðist ég endanlega þegar við ókum milli Þorlákshafnar og Strandarkirkju og rúðuþurrkurnar höfðu vart undan steypiregninu.

Ég ætlaði, sem sagt, að stilla myndavélinni á þrífót, og allar stillingar skyldu vera handvirkar. Svo ætlaði ég að taka myndir með reglulegu millibili af því hvernig það myndi dimma smám saman. Ekkert pældi ég í þeim möguleika að á einhverjum tímapunkti myndi glitta í tunglið skyggja á sólina, en jú, ég tók stóru linsuna með, aðallega af rælni.

Við Strandarkirkju leituðum við uppi hentugan stað, en það var svo dimmt yfir, að ég áttaði mig ekki á því hvar sólina myndi vera að finna þarna fyrir ofan. Ég giskaði vissulega, en sú ágiskun reyndist algerlega á brauðfótum, sem kom svo hressilega í ljós.

Myndvélin með litlu linsunni fór á þrífótinn, fD hélt regnhlíf yfir (sem gaf sig reyndar í vindgusti sem þarna kom við og við). Allar sjálfvirkar stillingar teknar af og ein stilling gerð sem síðan skyldi halda sér gegnum allan myrkvann.

Við höfðum tekið með okkur útilegustóla og hugðumst bara njóta myrkvans þarna í rólegheitum, sem auðvitað varð svo ekki. Fyrir utan það, að nýsjötug fD veltist um koll á stólnum sínum (mjúkt undirlagið bjargaði því að ekki varð þarna stórslys), fór allt í einu að sjást glitta í sólina þar sem tunglið var að byrja að skríða fyrir hana. Þetta setti allar fyrirætlanir úr skorðum og þarna urðu góð ráð dýr. Ég átti ekki um annað að velja, en skipta um linsu á vélinni, setja filterinn á stóru linsuna og freista þess svo að beina klabbinu í átt að sólu. Þetta gekk herfilega. Filterinn fauk af jafnskjótt og ég setti hann fyrir og skýin huldu deildarmyrkvann, jafnskjótt og mér tókst að finna hann í gegnum linsuna. Endurstilling vélarinnar miðað við þessar nýju aðstæður fór öll fyrir ofan garð og neðan, enda snéri ég í átt að sólu og sá því ekkert til við stillinguna. Ég reyndi að fá fD til að halda regnhlíf yfir vélinni, en annaðhvort tókst það ekki nógu vel, eða þá regnhlífin gaf eftir í vindinum.

Svo hvarf sólin aftur á bak við ský og þá þurfti ég að skipta um linsu, rétt áður en hún birtist aftur, svo ég þurfti aftur að skipta um linsu. Svona gekk þetta og þessi dýrðar upplifum var smátt og smátt að verða að einhverskonar streitumartröð.

Hvað linsu átti ég að nota, og hvenær?

Hvernig átti ég að festa filterinn á linsuna svo hann héngi þar?

Ætlaði ég bara að eyða þeim tíma sem þessi einstaki viðburður var, í að skipta um linsur, endurstilla vélina, leita uppi sólina, hálftýnda, bakvið skýjaklakka?

Þar kom, nokkrum mínútum fyrir almyrkvann, að sólin hvarf alveg bakvið dimm ský. Það var að vissu leyti léttir, því vegna þess missti ég ekki af stórmerkilegri upplifuninni af eldsnöggu sólarlagi, svo afar skammvinnu myrkri og loks skyndilegri dagrenningu. Eins og sannur nútíma Íslendingur myndi ég grípa til þess að kalla þessa upplifun "geggjaða", ef ég á annað borð þyldi það orðskrípi. Í huganum greip ég til annarra lýsingarorða, eins og "stórfenglegt", "yfirgengilegt", "stórbrotið", "mikilfenglegt".

Þarna við Strandarkirkju safnaðist saman heilmikill fjöldi fólks og þegar birti fór það að týgja sig til heimferðar, eða á næsta áfangastað í Íslandsferðinni. Við fD tókum saman pjönkur okkar og ókum heimleiðist, í óendanlegri bílaröð. Hvað var fólk eiginlega að þvælast þarna, af öllum stöðum?

Böðvar Ingi - ein lítil minning.

OKTÓBER 1981
18. sun  Talaði við Böðvar Inga. Hann ætlar að taka bygginguna.
27.þri  Böðvar Ingi kom og tveir með honum, í mótauppslátt. Næstu dagar fóru í þetta.
31. lau Sökklar járnabundnir.
NÓVEMBER 1981
2. mán  Vann við uppslátt – Böðvar og hans menn.
3. þri  Uppslætti lokið – talaði við M....
4. mið Vann við uppslátt. Gísli talaði við M....
5. fim M... skoðaði uppsláttinn og járnabindinguna. Hann fordæmdi þetta, en sagðist ætla að gleyma því.
6. fös Vann við járnabindingu.
7. lau  Áfram járnabinding og stillansagerð
8. sun Stillansagerð.
9. mán Í dag átti að steypa, en Steypustöðin klikkaði.
10. þri  Steyptir sökklar í -2°C . – 26 rúmmetrar.  Ég fékk krana til að hífa steypuna. 
13. fös  Reikningur kom frá Steypustöðinni kr. 19,1973,10.
23. mán Böðvar kom með reikning ca kr 12.000. Samtals til greiðslu vegna sökkla og steypu 34.200 (um 1.5 milljónir í jan. 2024).

Skrýtin minningargrein atarna. Það sem þarna fór fram skipti nú ekki miklu í lífi Böðvars Inga Ingimundarsonar, byggingameistara á Laugarvatni, um það bil einn mánuður af áratuga starfi hans við byggingar húsa, stórra og smárra. Þarna var hann rétt rúmlega fertugur. Það styttist nú í að hálf öld verði liðin frá þessum dagbókarpunktum. 

Þó þessi mánuður hafi ekki markað merkjanleg spor í starfsævi Böðvars, skipti hann miklu máli fyrir mína fjölskyldu, sem þarna var, af vanefnum að hefja bygginu hússins síns í Laugarási.

Auðvitað hefði Böðvar og hans menn átt að halda áfram með þessa byggingu, en af því varð ekki, því, eins og greina má í dagbókarbrotinu hér efst, kom upp vandamál. Byggingafulltrúinn M... setti niður fótinn, og byggingarframkvæmdir stöðvuðust. Þessi byggingafulltrúi var verkfræðimenntaður og ku ekki hafa haft mikið álit á byggingatæknifræðingum, en það var einmitt einn slíkur sem hafði teiknað undirstöður hússins. Við tók margra mánaða þras og tilraunir til að uppfylla kröfur, sem aldrei tókst að uppfylla. Þessu lauk ekki fyrr en byggingafulltrúinn lét af störfum, eða var látinn fara. 

Böðvar skilur eftir sig mikið ævistarf. Hann lést þann 13. júlí s.l. og útför hans var gerð frá Skálholtsdómkirkju í dag.

Kvistholt í Laugarási